Huzursuz Bacak Sendromu

Huzursuz bacak sendromunun esas özellikleri şunlardır: 1) Daha çok bacaklarda olmak üzere vücudun değişik kısımlarında uyuşukluk, karıncalanma ya da huzursuzluk nedeniyle bacakların hareket ettirilmesiyle ilgili yoğun bir ihtiyaç duyulması ve hareket etmek için zorlanmak; 2) Bu belirtilerin istirahat halinde (örneğin yatarken ya da otururken) daha da artması; 3) Hareket ettirerek (örneğin yürümeyle ya da bacakları germeyle) geçici de olsa rahatlama olması; 4) Bu durumun akşam ya da gece boyunca daha da artması.

Huzursuz bacak sendromunda genellikle pozitif aile öyküsü vardır. Birinci derece yakınlarında Huzursuz bacak sendromu olan kişilerde aynı hastalığın bulunma riski olmayanlara göre 3-5 kat daha fazladır. Sebebi tam anlaşılamayan vakalarda aile öyküsü oranı % 50 dir. 35 yaşından önce başlayan vakalarda pozitif aile öyküsü oranı daha yüksektir. Dopamin üzerinden etki eden ilaçlara en azından başlangıçta tedavi cevabı oldukça iyidir. Bu kişilerde çoğunlukla peryodik bacak hareketleri de uyku sırasında ortaya çıkabilir. Bununla birlikte peryodik bacak hareketleri başka durumlarda ve yaşlılarda da görülebilir.

Huzursuz bacak sendromunun gidişi başlangıç yaşına bağlıdır. 50 yaşın altındaki kişilerde başlangıç sinsidir. 50 yaşın üzerindekilerde ise genellikle ani başlar ve daha ciddidir. Bazı hastalarda düzelmeler ve ardından alevlenmeler olabilir. Hastalarda belirgin uykusuzluk olur (% 90) ve buna bağlı olarak nadir de olsa gündüz uyuklamaları görülebilir. Fizik ve nörolojik muayene genellikle normaldir. Demir eksikliği özellikle huzursuz bacak belirtileri olan kadınlarda görülebilir. Geç başlayan durumlarda demir eksikliği, böbrek hastalıkları ve nöropatiler sıktır.

Kadınlarda huzursuz bacak sendromu oranı daha yüksektir. Demir eksikliğinin kadınlarda daha sık olması ve gebelik huzursuz bacak için bu yüksekliği açıklar.

Huzursuz bacak sendromunun birincil olduğu vakalarda pozitif aile öyküsü vardır. İkincil durumlarda daha çok demir eksikliği, üremi, böbrek hastalıkları, nöropatiler akla gelmelidir. Bazı ilaçlar (antidepresanlar, lityum, antipsikotikler, bulantı giderici bazı ilaçlar, antihistaminik ilaçlar, kalsiyum kanal blokerleri huzursuz bacak sendromuna neden olabilir ya da varsa artışa yol açabilir. Alkol, kafeinli içecekler, sigara ve çikolata da belirtilerde artışa yol açabilir.

Belirtilerin tanımlanma biçimi hastadan hastaya değişir. Örneğin bacaklarda gerginlik, uyuşma, ağrı, yanma hissi gibi hissedilebilir. Genellikle bu hisler bacakların derisinde değil kemik ya da derin yapılarda ortaya çıkar.

Bacaklardaki huzursuzluk hissi uyanıkken de olabilir. Bu kişiler bacaklarını uzun süre sabit tutamazlar ve sürekli olarak kımıldatmak ya da hareket etmek ihtiyacı hissederler. Genellikle istem dışı silkmeler şeklinde kendini gösterir. Sosyal ortamlarda, toplantılarda ya da bunlara benzer durumlarda kontrolsüz bir şekilde ortaya çıkabilir. Bazen bir bacakta bazen diğer bacakta bazen de her iki bacakta olabilir. 15-30 saniye aralıklarla tekrarlayabilir. Kişi bu hareketleri bilinçli olarak bastırabilir ya da yürümekle bacakları hareket ettirmeyle engelleyebilir. Ancak bir süre sonra tekrar başlar. Rahatlama sürelerinin az olması durumun daha ciddi olduğu anlamına gelir.

Huzursuz bacak sendromunun tedavisi bir uzman tarafından yürütülmelidir.